Voor de gemeente Amsterdam betekent het uitvoeren van de Wet open overheid (Woo) meer dan voldoen aan wettelijke verplichtingen. Door alleen het uitvoeren van de wet naar de letter, worden de doelen van de wet niet gerealiseerd. En alleen documenten online zetten is niet voldoende. Het gaat ook om context, begrijpelijkheid en ondersteuning. Het openbaarheidscentrum handelt in de geest van de Woo en helpt burgers bij het zoeken, vinden, begrijpen en gebruiken van overheidsinformatie. Hoewel Open.Amsterdam er onderdeel van uitmaakt, is de opgave van het openbaarheidscentrum groter. Amsterdammers kunnen er zowel fysiek als online terecht met hun informatievragen. Niet alleen om documenten te vinden, maar ook om uitleg te krijgen over wat deze informatie betekent en hoe deze kan worden gebruikt. Daarnaast is het de plek voor dialoog over de open overheid, de plek voor kennisontwikkeling en kennisdeling, de plek om samen met gebruikers te ontwerpen, en is er ruimte voor tegenspraak.

Van archief naar nutsvoorziening

Het openbaarheidscentrum is onderdeel van het Stadsarchief Amsterdam. Dat past bij de veranderende rol van het archief. Het Stadsarchief is niet langer alleen de plek waar informatie van de geschiedenis van de stad wordt bewaard, maar ontwikkelt zich tot een voorziening die ook actuele overheidsinformatie toegankelijk maakt voor iedereen. Open.Amsterdam maakt gebruik van dezelfde techniek als archief.amsterdam, waar Amsterdammers de geschiedenis van de stad kunnen raadplegen. Beide platforms maken gebruik van het eDepot. Hierdoor kan informatie uit het verleden en het heden duurzaam digitaal worden bewaard en toegankelijk worden gemaakt. Met de expertise van het Stadsarchief wordt informatie uit verschillende tijdlagen met elkaar verbonden. De kennis van het verleden verrijkt de kennis van het heden. Het Stadsarchief ontwikkelt zich daarmee tot een nutsvoorziening die het algemeen belang dient, duurzame toegankelijkheid borgt en kwalitatief hoogwaardige informatiedienstverlening levert.

Van Woo-verzoeken naar thematische openheid

Open.Amsterdam bestaat inmiddels vier jaar. Het platform is gestart vanuit de wens om alle afgehandelde Wob- en later Woo-verzoeken openbaar te maken. Met de invoering van de Woo is Open.Amsterdam uitgegroeid tot het platform voor alle informatie die de gemeente verplicht openbaar maakt. Alle informatie die valt onder de verplichte informatiecategorieën van de Woo is via Open.Amsterdam te vinden. Tegelijkertijd wordt Open.Amsterdam verder ontwikkeld en continu aangevuld. Wanneer bekend is dat er veel vraag is naar informatie over een bepaald thema, wordt geprobeerd de bijbehorende documenten sneller openbaar te maken en te voorzien van context.

Ervaring opdoen en erkenning

Het openbaarheidscentrum heeft veel ervaring opgedaan met wat er komt kijken bij het openbaar maken van informatie. Die praktijkervaring bleef niet onopgemerkt. De gemeente Amsterdam en haar Openbaarheidscentrum werden genomineerd voor de Od Kwaliteitsawards 2024, als erkenning voor de manier waarop openheid, context en dienstverlening met elkaar worden verbonden. Deze nominatie viel samen met een nieuwe ontwikkelfase, waarin de aandacht verschuift van het opzetten van voorzieningen naar het verbeteren en uitbreiden ervan.

Doorontwikkelen samen met gebruikers

Er wordt gewerkt aan verbetering van het ontwerp, de zoekfunctie en het makkelijker aanleveren van documenten, zodat nieuwe gemeenteonderdelen die actief informatie willen publiceren beter kunnen worden ondersteund en informatie makkelijker en sneller vindbaar wordt. Dat gebeurt niet alleen binnen de organisatie. Er heeft bijvoorbeeld een gebruikersonderzoek plaatsgevonden, maar ook nu kan iedereen meedenken over de verdere ontwikkeling. Er is een community ingericht met een online forum. Via deze community kunnen gebruikers meedenken, ideeën aandragen en feedback geven. Zo wordt open overheid samen met gebruikers verder vormgegeven.