
DNB verankert informatiebeheer in het dagelijks werk
Van selectielijst naar samenhangende aanpak
Sectiehoofd informatiediensten Nikki van der Linden, adviseur informatiebeheer Manoek Hantelmann, beleidsadviseur informatiehuishouding Sjoerd Korsuize en manager informatievoorziening Joey Weersma
Tekst DNB
Beeld Hilbert Krane
In 2023 startte De Nederlandsche Bank (DNB) met een traject om haar selectielijst te vernieuwen. Voor de uitvoering van dit project won DNB in 2024 de Od Kwaliteitsaward in de categorie Rijksoverheid. De jury prees vooral de gekozen aanpak: het gebruik van de procesarchitectuur als basis voor het gesprek over bewaartermijnen en informatiebeheer. Inmiddels is de aandacht verschoven. Niet alleen de selectielijst, maar de bredere informatiehuishouding staat centraal.
Het raamwerk voor de nieuwe selectielijst is de procesarchitectuur van DNB. Deze architectuur bestaat uit 21 waardeketens (end-to-end-processen) die beschrijven hoe waarde wordt geleverd aan gebruikers. De waardeketens vormen de basis voor de categorieën in de selectielijst. De procesarchitectuur kent meerdere niveaus. Het tweede niveau bleek geschikt om bewaartermijnen te bepalen, met waar nodig een verdere specificatie op een derde niveau. Door deze aanpak kon DNB op een efficiënte en eenduidige manier taakgebieden aanduiden en verantwoordelijken aanwijzen. Volgens DNB voorkwam dit overlap en onduidelijkheid die bij een meer organieke aanpak waarschijnlijk zouden zijn ontstaan. Voor het bepalen van bewaartermijnen volgde het projectteam steeds dezelfde stappen. Eerst werd een voorstel opgesteld, gebaseerd op bestaande selectielijsten, het Generiek Waarderingsmodel Rijksoverheid en voorbeelden van andere organisaties. Deze voorstellen zijn vervolgens besproken met procesexperts en proceseigenaren die al in de procesarchitectuur waren geïdentificeerd. Daarna zijn de voorstellen getoetst door juristen, privacy officers en archiefspecialisten. Juristen keken of de voorstellen in lijn waren met geldende wet- en regelgeving, privacy officers toetsten aan privacy-eisen en archiefspecialisten beoordeelden mogelijke erfgoedbelangen. Parallel hieraan bleef afstemming plaatsvinden met het Nationaal Archief, dat meelas en adviseerde op conceptversies van de selectielijst.
Vijfde pijler
Het programma Open op Orde bij DNB loopt sinds 2022. Net als andere organisaties werkt DNB langs vier actielijnen: informatieprofessionals, informatiesystemen, beleid en kaders en besturing en naleving. Daarnaast heeft DNB actieve openbaarmaking als vijfde pijler toegevoegd. Uit de jaarlijkse volwassenheidsmeting blijkt dat DNB op alle pijlers groei doormaakt. Inmiddels wordt op elk spoor de gewenste score 3 gehaald. Daarmee verandert DNB stap voor stap op alle niveaus. De kern van de aanpak ligt volgens DNB in geïntegreerd werken en samenwerking tussen meerdere disciplines, van Informatiediensten tot IT, Data en Risicobeveiliging en van Juridische Zaken tot organisatieadvies en HR.
‘DOOR ALLEEN HET UITVOEREN VAN DE WET NAAR DE LETTER, WORDEN DE DOELEN VAN DE WET NIET GEREALISEERD’
Concrete resultaten
In 2024 won DNB de Od Kwaliteitsaward. Bij het herzien van de selectielijst is bewust aansluiting gezocht bij de procesarchitectuur. Deze werkwijze bracht logica en draagvlak by design, doordat er brede afstemming plaatsvond met alle stakeholders in de organisatie, inclusief de business. Sinds het winnen van de award lag het accent op het opleveren van het beleidsraamwerk informatiehuishouding. Dit raamwerk laat de samenhang zien tussen beleid en kaders en de rollen en verantwoordelijkheden rondom informatiebeheer. Met dit overkoepelende beleidsdocument kan informatiebeheer als risicocategorie beter worden ingevuld en verankerd. DNB ziet dit als een goed vertrekpunt voor het vervolg, met name op het gebied van mens en gedrag. Een andere mijlpaal is het opnemen van DUTO-principes in de architectuurrichtlijnen. Daarmee is informatiehuishouding vanuit de architectuur geborgd.
Uitdagingen in de praktijk
Binnen het programma loopt DNB tegen verschillende uitdagingen aan. Een actuele vraag is hoe de vastgestelde bewaartermijnen uit de selectielijst automatisch kunnen worden ingericht in SharePoint, het documentmanagementsysteem van DNB. Dit traject, aangeduid als Future State SharePoint, vraagt om een lange adem. In samenwerking met de IT-afdeling wordt hier stap voor stap voortgang geboekt. Het doel is te bewegen richting archiving by design, voor meer betrouwbaarheid en meer gebruiksgemak. Een andere uitdaging zit in het dagelijks doen. Zorgvuldig informatiebeheer is ook een kwestie van informatiehuishouden in de praktijk. Nieuw is daarom de Teamboost Informatiehuishouden: een traject van ongeveer drie maanden waarin teams en hun afdelingshoofd, onder begeleiding van een informatieadviseur, gericht aan de slag gaan. Op basis van een dashboard, een checklist met verantwoordelijkheden, werkafspraken en een leeraanbod op maat wordt gewerkt aan verbetering.
‘DE AANDACHT VERSCHUIFT NAAR BORGING IN DE LIJN’
Lessen en nieuwe inzichten
Terugkijkend naar de eerste volwassenheidsmeting uit 2021 ziet DNB dat de organisatie goed op koers ligt. De ambitie ligt echter hoger. Voor de actielijnen informatieprofessionals en bestuur en naleving wil DNB doorgroeien naar niveau 4. De belangrijkste les is dat deze ontwikkeling stap voor stap verloopt, in verschillende projecten en op basis van brede samenwerking. Door informatiebeheer zo gemakkelijk en liefst zo automatisch mogelijk te maken en te integreren in dagelijkse routines en andere disciplines, wordt duurzaam informatiebeheer daadwerkelijk onderdeel van het werk.
Focus voor de komende periode
Zoals gezegd, richt DNB zich de komende tijd op het verder implementeren van bewaartermijnen in SharePoint en op het duurzaam toegankelijk maken van informatie in Teams. Ook wordt gewerkt aan het verder laden van de risicocategorie informatiehuishouding binnen het Operational Risk Management van DNB. Daarnaast gaat DNB aan de slag met de Teamboost Informatiehuishouden. Hiermee krijgen afdelingshoofden en teams beter inzicht in hun verantwoordelijkheden, beschikbare hulpmiddelen en werkafspraken. De volgende volwassenheidsmeting biedt opnieuw een moment om het gesprek over informatiehuishouding te voeren en waar nodig extra aandacht te geven aan verbeterpunten. Het programma Open op Orde wordt hiermee afgerond. De aandacht verschuift naar borging in de lijn, zodat informatiebeheer structureel onderdeel wordt van de dagelijkse manier van werken binnen DNB.