Open overheid is een groot veranderverhaal. Het is het verhaal van onzichtbare, noeste arbeid en van hoe we als overheid controleerbaar zijn, hoe onze cultuur werkt en hoe we mensen in staat stellen om mee te doen op basis van open informatie. Het gaat over afspraken maken, systemen aanpassen, mensen meenemen en soms gewoon volhouden. Over keuzes voor ambtenaren die bepalen of transparantie en goede informatiehuishouding echt onderdeel worden van het dagelijks werk. Het is het laatste jaar van het Rijksbrede programma Open Overheid. Dat merk je. Meer aandacht op hoe je de opgaven voortzet in de lijn. En keuzes over hoe je verder wil op de opgave open overheid en informatiehuishouding. Dat maakt dit een interessant moment om de balans op te maken, niet in abstracte termen, maar aan de hand van de praktijk. De bijdragen in deze editie van Od zijn van organisaties die deelnamen aan de Od Kwaliteitsawards of de Transparantieprijs – als inzender, genomineerde of winnaar. Zij werken aantoonbaar aan een open overheid en zijn bereid hun aanpak, keuzes en dilemma’s te delen. Hun verhalen maken duidelijk dat veel organisaties zich in een vergelijkbare fase bevinden: de basis is gelegd en de volgende stap vraagt om verdieping, borging en samenhang. En lef. Wat opvalt in de artikelen, is hoe vaak dezelfde thema’s terugkeren. De reis van reageren op Woo-verzoeken naar actief openbaar maken bij de bron. De zoektocht naar samenhang tussen systemen en werkprocessen. De constatering dat techniek nodig is, maar zelden de doorslag geeft. En vooral: de aandacht voor gedrag, eigenaarschap en verantwoordelijkheid. Of het nu gaat om een ministerie, gemeente, uitvoeringsorganisatie of archiefdienst, overal speelt dezelfde vraag: hoe maak je zorgvuldig omgaan met informatie vanzelfsprekend? Ook wordt duidelijk dat verbetering zelden in één grote stap plaatsvindt. Het gaat om gerichte aanpassingen, herhaling, bijstellen en soms terug naar de tekentafel. In die zin laten de voorbeelden geen succesverhalen zien met een strakke einddatum, maar tussenstanden in een doorlopend proces. De hackathons die in dit nummer aan bod komen, sluiten daar goed op aan. Ze laten zien hoe het helpt om vastgelopen vraagstukken tijdelijk los te trekken uit de dagelijkse routine en met andere disciplines te bekijken. Niet om het werk complexer te maken, maar juist om het eenvoudiger en werkbaarder te krijgen. Soms levert dat een concrete toepassing op, soms vooral een andere manier van kijken. Beide zijn waardevol, zeker in een veld waar regelgeving, technologie en maatschappelijke verwachtingen elkaar snel opvolgen. Dit nummer laat geen eindbeelden zien. Het laat zien waar we staan, wat werkt en waar het schuurt. En misschien is dat precies wat nu nodig is.