‘Bodem onder de democratie’

Organisatie: The Happy Archivist Begonnen in: 1998 Functie: archivaris bij waterschap Drents Overijsselse Delta/beleidsopdrachtgever bij het ministerie van BZK

‘Bodem onder de democratie’

Organisatie: The Happy Archivist Begonnen in: 1998 Functie: archivaris bij waterschap Drents Overijsselse Delta/beleidsopdrachtgever bij het ministerie van BZK

Tekst Eric Kokke

Normaal gesproken maken we in deze rubriek kennis met de nieuwe­lingen in ons vak. Deze keer een ‘oude rot’: Jos Arends.

Op slag verliefd

‘Op mijn vijftiende deed ik mijn eerste stamboomonderzoek en op mijn zestiende bezocht ik voor het eerst het Drents Archief. De oude ingang in het torentje, de studiezaal, de verborgen schatten: ik was meteen verliefd. Ik nam me voor om daar archivaris te worden. Thuis waren ze minder enthousiast. Ik deed eindexamen vwo op mijn zestiende en mijn ouders stonden me, net zeventien, niet toe in Amsterdam te gaan studeren; de enige plek in Nederland waar je archivistiek kunt studeren. Dus het werd Groningen en geschiedenis.’ ‘Ik had vanaf mijn zestiende wel bijbaantjes in archieven. Een bedrijfsarchief ordenen, bij een commerciële archiefopslag alle voorkomende werkzaamheden uitvoeren. Daar begon het. En mijn eerste baan na mijn afstuderen? De Centrale Archief Selectiedienst in Winschoten, tegenwoordig RvIHH.’

Paternoster

‘Wat mij vanaf het begon enorm aantrok was dat documenten je een blik geven in een wereld waar je zelf geen getuige van bent geweest. Dat is een combinatie van de inhoud, de vorm en de context. Het is complex, maar er zijn patronen, er is logica. En er is een verhaal dat zichtbaar wordt, dat gezien mag worden, verteld mag worden.’ ‘Het grappige van deze beginjaren is ook dat ik me nog goed de eerste keer dat ik een paternoster zag en mocht bedienen, kan herinneren! Er stonden twee van die draaiende dossierkasten op de kamer en ik vond ze eigenlijk heel praktisch om te gebruiken.’

Leren, leren, leren

‘Na mijn opleiding ben ik altijd blijven leren. De Leergang Aankomend Record Manager (LARM van VHIC) in Leusden, cursussen SQL en databasebeheer, een adviseursopleiding en uiteindelijk ook nog die felbegeerde Master Archivistiek in Amsterdam. Maar ook daarna blijven leren, door te lezen, gesprekken met vakgenoten te voeren, actief lid zijn van de Information and Record Management Society (IRMS), samen op te trekken met vakgenoten in bijvoorbeeld de Drentse Kring van Archiefbeheerders.’ ‘En ik verzorg cursussen voor GO opleidingen en het Leerhuis Informatiehuishouding. En daar leer ik elke keer ontzettend veel van de cursisten. Groei in het vak is de brandstof voor de (kwaliteit van de) uitvoering.’

Trots

‘Ik heb meerdere momenten van trots in mijn loopbaan, maar ik ben het meest trots op mijn vrouw Dineke, die me alle ruimte heeft gegeven om in dit vak te groeien. Zeker in de begintijd en tijdens de studie in Amsterdam heeft dat heel veel van haar gevraagd. De steun die ik van haar ervaren heb, is van onschatbare waarde.’ ‘Daarnaast ben ik trots op het ontwerpen en uitrollen van een nieuwe opleiding in ons vakgebied. De Leergang voor Adviseurs en Toezichthouders in de Informatiehuishouding is de opleiding die ik zelf had willen volgen om te groeien in mijn vak. Dat ik hem nu - samen met een heleboel gastdocenten - mag geven, is ongelooflijk kostbaar voor me.’ ‘De opleiding sluit ook aan bij een van de grootste veranderingen in de laatste 10 jaar in het vakgebied; het besef dat digitaal informatiebeheer minstens zo tijdsintensief is als analoog. Heel veel archiefprincipes zijn niet veranderd, maar de verschijningsvormen wel. Dat heeft beheer vele malen gefragmenteerder en complexer gemaakt. Ook met digitale hulpmiddelen blijven informatieprofessionals onmisbaar.’

Meepraten en meebeslissen

‘Voor de komende 10 jaar zie ik dat wij, als vakgebied, overal gaan terugkomen, meepraten en meebeslissen. Dat zie ik nu al op veel plekken in meer of mindere mate gebeuren. Maar de verankering van informatiebeheer op strategisch, tactisch en uitvoerend niveau in elke organisatie, in combinatie met de zo verschrikkelijk belangrijke checks and balances, moet nog groeien naar volwassenheid. Elke dag planten we zaadjes in onze organisaties, passen we nieuwe vaardigheden toe om het juiste gesprek aan de juiste tafel te voeren en risico’s op de juiste plek neer te leggen. Het voelt misschien soms als vechten tegen de bierkaai, maar ik zie dat we op weg zijn om te professionaliseren en te gaan staan voor ons vak. Want informatie beheren is een vak. Een moeilijk vak, dat vraagt om goed toegeruste en bevlogen ambtenaren, die trots zijn op de taak die ze uitvoeren ten behoeve van onze democratische rechtsstaat.’ ‘Om in die ontwikkeling succesvol te zijn is wel veel nodig. Informatiebeheer strekt zich veel meer dan vroeger uit over verschillende specialismen en er zijn meer afhankelijkheden met andere vakgebieden. De kunst is het effectief samenwerken, bijvoorbeeld met informatie-architecten, AI-specialisten, Woo-functionarissen, functioneel en technisch beheerders, beveiligings- en privacyspecialisten, inkopers en communicatiemedewerkers. We hebben gezamenlijke belangen en hebben elkaar nodig om de informatiehuishouding te verbeteren.’

Democratie

‘Daarom ook mijn advies voor nieuwelingen in het vak: neem de tijd om te leren en vergeet daarbij niet dat jouw frisse blik ook heel waardevol is. Dus deel je observaties, praat mee, luister en groei. Zoek vooral ook vakgenoten op en leer van elkaar. Dat kan door praktijkvoorbeelden te delen, maar bijvoorbeeld ook samen een artikel of boek over ons vak te bespreken. En sluit je aan bij netwerken, zoals KIA, KVAN of IRMS. Maar bovenal: wees trots op de belangrijke taak die je uitvoert. Zonder ons valt de bodem weg onder de democratie.’

Deel dit artikel

Inhoud