Sociale media grijs gebied

Gestandaardiseerde werkwijzen en praktische beleidskaders ontbreken

Tekst Arjan Rompelman

Arjan Rompelman is senior beleidsadviseur bij BZK, directie CIO Rijk, en gedetacheerd als projectmanager bij Rijksprogramma Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI)

Anno 2021 zijn sociale media als Twitter, Instagram en Facebook niet meer weg te denken uit het werk van veel rijksambtenaren. Ze vormen een communicatiemiddel waarmee de overheid snel, direct en interactief informatie, ideeën en ervaringen kan uitwisselen met de maatschappij. Helaas brengt dat ook uitdagingen met zich mee. De informatie op sociale media moet eenvoudig terug te vinden zijn en duurzaam toegankelijk voor de periode dat die moet worden bewaard. Geen gemakkelijke opgave, zo blijkt in de praktijk.

Het berichtenverkeer op sociale media kenmerkt zich als een niet-beheerde communicatiestroom, die ongestructureerd vanuit verschillende functionarissen binnen en buiten de overheid plaatsvindt. Daarbij worden commerciële platformen gebruikt en geldt uiteenlopende wet- en regelgeving1. De communicatie op sociale media maakt geen onderdeel uit van de ict-infrastructuur van de overheid en de informatie bevindt zich in een juridisch grijs gebied. Gevolg is dat de overheid geen of beperkte controle heeft over (her)gebruik, opslag, toegang en vindbaarheid van informatie op sociale media.

Geen raad

In de huidige overheidspraktijk ontbreekt het aan gestandaardiseerde werkwijzen, technische oplossingen en praktische beleidskaders. Er zijn nog geen voorzieningen voor het achteraf duurzaam toegankelijk maken van informatie op sociale media. De Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed heeft in 2016 gerapporteerd2 dat de overheid zich daar niet goed raad mee weet. Er wordt nog te vaak vanuit gegaan dat uitingen op sociale media niet vallen onder de werking van de Archiefwet, of er wordt vanuit gegaan dat duurzame toegankelijkheid van sociale media niet nodig of mogelijk is. Op steeds meer terreinen worden sociale media ingezet als instrument bij het uitvoeren van overheids­taken. Denk aan het gebruik van Twitter bij informatieverstrekking, TikTok voor persuasieve voorlichting en Instagram voor informatie of aangifte door burgers. Ook voor het monitoren van sentimenten en analyseren van beleid blijkt de informatie op sociale media onmisbaar. De diversiteit aan toepassingen en kanalen zorgt voor versnippering van overheidsinformatie en maakt het inregelen van duurzame toegankelijkheid voor sociale media een complexe opgave. Waar te beginnen als overheid?

‘In de uitdagingen liggen de oplossingen’

Kers

Kijkend naar de uitdagingen, liggen daar ook de oplossingen. Idealiter komt de overheid binnen afzienbare tijd met een integrale toekomstvisie. Een visie die richting geeft aan zowel het gebruik alsook het (informatie)beheer en de duurzame toegankelijkheid van sociale media. Met als kers op de taart: de overheidsdoelen, maatschappelijke belangen, wet-en regelgeving, werkprocessen en technische mogelijkheden zijn voor dit medium in beeld en staan met elkaar in verbinding. Het goede nieuws is dat de overheid hiermee is gestart en we kijken uit naar het eindresultaat.

  1. Archiefwet, Wet openbaarheid van bestuur, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, de Algemene verordening gegevensbescherming, Auteurswet, Databankenwet en de Wet hergebruik overheidsinformatie.
  2. Rapport van de erfgoedinspectie 2016: Webarchivering bij de centrale overheid.

Deel dit artikel